කාන්තාවක්, පිරිමියෙක් හා ද්විලිංගික (transgender) අනන්‍යතාවකින් යුත් අයෙකුගේ ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවීය අනන්‍යතාවය නිසාවෙන්ම ඒ මත පදනම් වූ යම් හිංසනයක් වේ ද එය ‘ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවීය හිංසනයක්’ ලෙස හැඳීන්විය හැකිය. එහෙයින් ම මෙවන් හිංසන ගැන පූර්ණ අවබෝධයක් සඳහා පළමුවෙන්ම ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය යනු කවරක් දැයි වටහා ගත යුතු වේ.



කාන්තාවන්ට හා ගැහැණු ළමයින්ට එරෙහි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය පදනම් කරගත් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය ලෙස වටහා ගැනීම

කාන්තාවන්ට හා ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප‍්‍රචණ්ඩත්වයට මූලික හේතුව කාන්තාවන් පාලනය කිරීමේ බලයකට ඉඩ සලසන ආකාරයේ ගැහැණු පිරිමි දෙපක්ෂය අතර අසමාන ලෙස බලය බෙදීමක් සමාජයේ පැවතීමයි. මෙය ස්වභාවික ගති ලක්ෂණයක් නොවේ. එනමුත් බොහෝ විට සමාජයිකව හා සංස්කෘතිකව පිළිගැනෙන අතර සාවද්‍ය ලෙස නීති හා ප‍්‍රතිපත්ති මගින් නිත්‍යානුකූල ද වී ඇත. කාන්තාවන් හා පිරිමින් අතර අසමාන ලෙස බල තුලනය වර්ධනය වීමට හා ස්ථාවර වීමට ද මෙම තත්වයන් ඉවහල් වී ඇත. මෙම බල තුලනය පදනම් කරගෙන සමාජයේ කාන්තාවන්ට හා පිරිමින්ට උචිත යැයි සම්මත විශේෂිත වූ කාර්යභාරයන් සමුදායක් හා හැසිරීමේ රටාවක් ඔවුනොවුන් වෙත පැවරී ඇත. කාන්තාවන්ට එරෙහි ප‍්‍රචණ්ඩත්වයට තුඩු දෙන්නා වූ ද දෙපාර්ශවය අතර අසමානතාවන් වඩාත් තහවුරු කරන්නා වූ ද සමාජ ව්‍යුහය හා නීතිමය කි‍්‍රයාවලීන්, ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවීය ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හා වෙනස් කොට සැලකීම ලෙස හැඳින්වේ.

සිය ලිංගිකත්වය හා ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවීය අනන්‍යතාව හේතුවෙන් කාන්තාවෝ හා ගැහැණු ළමයි තමන්ට විශේෂිත වූ ආකාරයකින් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයට ලක්වෙති. එසේම කාන්තාවන් හා බාලිකාවන් විෂමානුකූලව අධික ලෙස මෙම ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්ට ලක්වන හෙයින් ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය මුල් කරගත් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය නම් වඩාත්ම බහුලව සිදුවන බව පිළිගත යුතුව ඇත. ‘වහා කි‍්‍රයාත්මක වන්න’ වෙබ් අඩවියෙහි සඳහන් පරිදි ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය කාන්තාවන්ට හා ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කරනු ඇත.



ශී‍්‍ර ලංකාවේ ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම්ව කාන්තාවන්ට හා ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහිව බහුලවම සිදුවන ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්:

ගෘහස්ථ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය
ලිංගික හිංසනය
ස්ත්‍රී දූෂණය
ව්‍යාභිචාරය
බරපතල ලිංගික අපහරණය
මානව පුද්ගල ජාවාරම (කුට්ටනය)
තොරතුරු තාක්ෂණය හා සම්බන්ධ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය