ව්‍යවස්ථාව හා ආයතන

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා සමානාත්මතාව සහ කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචන්ණ්ඩත්වය පිලිබඳ ව්‍යවස්ථාමය පිලිගැනීම.


ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවයේ සමානාත්මතාව සහ කාන්තාවන්ට වෙනස් ලෙස නොසැළකීම ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය යන්ත්‍රනයේ සහ රාජ්‍ය ක්‍රියාමාර්ගවල මාර්ගෝපදේශක මූලධර්මයක් විය යුතුය.
1978 ස්ථාපිත ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12 (2) වගන්තිය, ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය (සහ වෙනත් නිශ්චිත තත්ත්වයන්) පදනම් කොට ගෙන වෙනස්කොට නොසැලකීමේ ප්‍රතිපත්තිය විදහා දක්වන අතර එය කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය වැළැක්වීම සඳහා යොද ගත හැකිය.




12 වන වගන්තියේ සඳහන් ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාව, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ නඩු පැවරීම් වලදී යොදාගෙන නොමැත.කෙසේ වුවත් රජයේ නිළධාරීන්ගේ භාරයේ සිටින විටදී සිදුවන ස්ත්‍රී දූෂණ සහ බරපතල ලිංගික හිංසනය ආවරණය කිරීම සඳහා 11 වන වගන්තිය උපයෝගී කරගෙන ඇත.
වධහිංසා වලින් හෝ කෲර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැළකිම් වලින් නිදහස් වීමට ඇති අයිතිය ව්‍යවස්ථාවේ 11වන වගන්තියෙන් තහවුරු කර ඇත.
17 වන වගන්තිය iii පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන අනුව පුද්ගලයෙකුට හිමි මූලික අයිතිවාසිකම් විධායක හෝ පාලක ක්‍රියාමාර්ග මඟින් කඩවූ හෝ කඩවීමට ආසන්න වන අවස්ථාවන්හිදී 126 වන වගන්තිය යටතේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යොමු කිරීමේ අයිතිය සෑම පුද්ගලයෙකුම සතුය.

 

ශ්‍රී ලංකා කාන්තා ප්‍රඥප්තිය

1993 මාර්තු මස 3වන දින ශ්‍රී ලංකා කාන්තා ප්‍රඥප්තිය සම්මත කරන ලදී. මෙය කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව රජය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ප්‍රධානතම ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයයි. එමඟින් කාන්තාවන්ට එරෙහිව පවත්නා සියලු වෙනස්කම් දුරු කොට ඔවුන්ට අදාල තීරණාත්මක ගැටළු නිරාකරණය කිරීම සඳහා රජයේ කැපවීම ප්‍රකාශයට පත්කරයි. ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය මත පදනම් වූ වෙනස්කම් මුලිනුපුටා දමා ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාව සාක්ෂාත් කරගැනීම මෙම ප්‍රඥප්තියේ අරමුණ වන අතර ඒ සඳහා පුළුල් ක්ෂේත්‍ර හතක් තුළ පිලිපැදිය යුතු ප්‍රමිතීන් දක්වා ඇත:

දේශපාලන හා සිවිල් අයිතිවාසිකම්

පවුල් ඒකකය තුළ අයිතිවාසිකම්

අධ්‍යපනයට සහ පුහුණුවීමට ඇති අයිතිය

ආර්ථික කටයුතු වලට සහ එහි ප්‍රතිලාභ වලට ඇති අයිතිය

සෞඛ්‍යරක්ෂාවට සහ පෝෂණයට ඇති අයිතිය

සමාජීය වෙනස්කම්වලින් ආරක්ෂාව ලැබීමේ අයිතිය

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ආරක්ෂාව ලැබීමේ අයිතිය
කාන්තා ප්‍රඥප්තිය යනු කාන්තාවන් සඳහා වූ අයිතීන් පිළිබඳ ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතකි. වෙනත් බොහෝ දෑ අතර, ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය මත පදනම්ව වෙනස්කම් නොකිරීමට මෙරට ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිඥාවක් තිබියදී සහ ස්ත්‍රීන්ට එරෙහි සියලු ආකාරයේ වෙනස්කම් පිටුදකීමේ සම්මුතිය (සීඩෝ) වැනි වෙනස්කම්වලට එරෙහි ජාත්‍යන්තර විධිමත් ලේඛන ශ්‍රී ලංකාව විසින් අනුමත කර තිබියදීත් ශ්‍රී ලංකාව තුළ කාන්තාවන්ට එරෙහි වෙනස්කම් යන්න යථාර්තයක් බව හඳුනාගෙන රජය විසින් කාන්තා ප්‍රඥප්තිය සම්මත කොට ජාතික කමිටුව පිහිටුවන ලදී.

මෙම ප්‍රඥප්තිය කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වයට අවධානය යොමු කරයි

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ විශේෂ නිදර්ශන ලෙස ගෘහස්ථ ප්‍රචණ්ඩත්වය, සේවා ස්ථානය තුළ ලිංගික හිංසනය, පොදු ප්‍රවාහන සේව තුළ ලිංගික හිංසනය, යුධ ගැටුම් පවතින ප්‍රදේශවල සිදුවන විවිධ ආකාරයේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සහ සමාජයේ සෑම මට්ටමකම සිදුවන ස්ත්‍රී දූෂණ වැනි බරපතල අපරාධ යනාදිය හඳුනාගෙන ඇත. කාන්තා ප්‍රඥප්තිය මඟින් ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වය පිටුදැකීම සම්බන්ධව පුළුල් ප්‍රතිඵල ලබාගැනීමට බලාපොරොත්තු වේ. කාන්තා අයිතිවාසිකම් මිනිස් අයිතිවාසිකම් ලෙස හදුනා ගැනීම හා පිළිගැනීම සහ කාන්තාවන්ට ප්‍රචණ්ඩත්වය පිලිබඳ බියෙන් තොරව හා ගරුත්වයකින් යුතුව ජීවත්විය හැකි පරිසරයක් නිර්මානය කිරීම ප්‍රඥප්තිය අරමුණු කරයි.




එම පියවර තුළ පහත සඳහන් දේ ද ඇතුළත් විය යුතුය:

 

ප්‍රචණ්ඩත්වයට ලක්වන කාන්තාවන්ගේ අයිතීන් පැහැදිලිව හදුනාගන්න හරවත් නීති සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව නිවාරක සහ දාණ්ඩික ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන්ද වයවස්ථාමය ප්‍රතිශෝධන ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
කාන්තාවන්ට එරෙහිව සිදුවන සාහසික අපරාධ සම්බන්ධව ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කෙරෙන පරිදි නීතිය බලාත්මක කිරීමේ යාන්ත්‍රණය තුළ වයුහමය ප්‍රතිශෝධන ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ බලාත්මක කිරීමේ බලධාරීන් සංවේදීකරණය/ දැනුවත් කිරීම.

යුධ ගැටුම් සහ ජන කැළඹීම් ඇතුළු ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූ කාන්තාවන්ට ආධාර සහ උපදේශන සේවාවන් සපයන රාජ්ය නොවන සංවිධාන, ප්‍රජා මූල සංවිධාන සහ වැඩසටහන් ආදියට අනුග්‍රහය ලබා දීම. (ශ්‍රී ලංකා කාන්තා ප්‍රඥප්තිය, 16 වන වගන්තිය)


රාජ්‍ය ආයතන


ළමා සංවර්ධන සහ කාන්තා කටයුතු අමාත්යංශය

ළමා සංවර්ධන සහ කාන්තා කටයුතු අමාත්යංශය 2005 වසරේදී ස්ථාපනය කරන ලදී. එහි අරමුණ වන්නේ ළමා ස්ංවර්ධනය සහ කාන්තා බලගැන්වීම සම්බන්ධ ගැටළු නිරාකරණය කිරීමයි.


ශ්‍රී ලංකා කාන්තා කාර්යාංශය

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සඳහා වන ප්‍රතිපත්ති සහ වැඩසටහන් ප්‍රවර්ධනය, ක්‍රියාත්මක කිරීම, පසු විපරම, ඇගයීම සහ සමායෝජනය, කාන්තා කාර්යාංශයේ වගකීමයි.


ජාතික කාන්තා කමිටුව

කාන්තා ප්‍රඥ්ප්තිය මඟින් කාන්තා අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ කාර්යය සඳහා සිදු කළ වැදගත්ම කර්තවයය වන්නේ කමිටුව පිහිටුවීමයි. (17-23 වගන්ති ). මෙම ප්‍රඥප්තිය යටතේ පවතින අයිතිවාසිකම් සාක්ෂාත් කරගැනීම සඳහා සාමාජිකයින් පහලොස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කමිටුවක් එය සතුය. නීතිය, සෞඛයය, ආර්ථික සංවර්ධනය, අධයාපනය, විදයාව හා තාක්ෂණය සහ පරිසරය යන කාන්තාවන්ට විශේෂයෙන් අදාළ වන ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක විශිෂ්ඨත්වයක් ලැබූ පුද්ගලයන් සහ ස්වේච්ඡා සංවිධාන සහ කාන්තා කටයුතු විෂයයේ පිළිගැනීමට පාත්‍ර වූ පුද්ගලයන් මෙම කමිටුවේ සාමාජිකත්වය දරයි.

 

කමිටුවේ කාර්යභාර්ය පහත දැක්වේ:

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ වෙනස්කම් පිළිබඳ පැමිණිලි භාරගැනීම, සංනිරීක්ෂණය කිරීම සහ ඒවා උචිත පරිදි අවශය ක්‍රියාමාර්ග සඳහා අදාළ පාලක බලධාරීන්, පුද්ගලයන් හෝ මණ්ඩල වෙත යොමු කිරීම;
මෙම ප්‍රඥප්තියේ ඇතුළත් විධිවිධාන කඩකිරීම සම්බන්ධයෙන් වන පැමිණිලි, පිළියම්, නෛතික ආධාර සහ හෝ සමථ සේවා සඳහා රාජ්ය හෝ රාජ්ය නොවන සංවිධාන වෙත යොමු කිරීම;
එම ක්‍රියාමාර්ග සමීක්ෂණය, අදාළ පාලන අධිකාරයන්ගෙන් වාර්ෂික ප්‍රගති වාර්ථා ලබා ගැනීම, සහ එම වාර්ථා පුළුල් ලෙස රට තුළ ප්‍රචලිත කිරීමට කටයුතු කිරීම.
මෙම ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගතව ඇති පරිදි කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ වගකීම් විෂයෙහි වයවස්ථාමය සහ සංවර්ධන ප්‍රතිපත්තිවල බලපෑම ඇගයීම.
අදාල පර්යේෂන දිරිගැන්වීම තුළින් ප්‍රඥප්තියේ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීම සඳහා උපකාරී වීම සහ එම පර්යේෂණ මත පදනම් වූ ප්‍රතිසංශෝධන සඳහා නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීම.
කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳව විෂයභාර ඇමති විසින් කමිටුවේ අවධානයට යොමු කෙරෙන කරුණු පිලිබඳව හෝ කමිටුව උචිත යයි සිතන කටයුතු සඳහා ඇමතිවරයාට උපදෙස් ලබා දීම.


ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය

ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය 1998 අංක 50 දරණ ජාතික ළමා ආරක්ෂක පනත යටතේ ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ ළමුන් ආරක්ෂා කිරීම සහ ළමා අපයෝජනය වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රතිපත්ති සහ වැඩසටහන් පිලියෙල කිරීමයි http://www.childprotection.gov.lk/


ශ්‍රී ලංකා විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශය

ශ්‍රී ලංකාවේ සංක්‍රිමික සේවකයන් සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල ආරක්ෂාව සහ සුභ සාධනය සඳහා වගකිව යුතු ප්‍රධාන ආයතනය විදේශ සේවා නියුක්ති කාර්යංශයයි. විදේශ සේවා නියුක්තිය පිළිබඳ ප්‍රධාන ව්යවස්ථාපිත නීතිය වන අංක 21 දරණ පනත සහ 1994 අංක 4 දරණ සංශෝධිත පනත යටතේ මෙම කාර්යංශය 1985 දී ස්ථාපනය කරන ලදී http://www.slbfe.lk/